جوشکاری آلومینیوم با فولاد تفاوتهای مهمی دارد: لایه اکسید سطحی با نقطه ذوب بسیار بالا، رسانایی حرارتی زیاد و انبساط حرارتی بیشتر. با روش و مواد مناسب، اتصالهای باکیفیت کاملاً امکانپذیر است.
چالشهای اصلی
- لایه اکسید: اکسید آلومینیوم در دمایی بسیار بالاتر از خود فلز ذوب میشود و باید پیش از جوشکاری و در حین آن حذف شود.
- رسانایی حرارتی بالا: گرما سریع پخش میشود و به توان بیشتر و سرعت مناسب نیاز است.
- تخلخل: هیدروژن حاصل از رطوبت و آلودگی باعث حفره در جوش میشود؛ تمیزی سطح و سیم جوش ضروری است.
روشهای رایج
TIG (جوش آرگون با الکترود تنگستن): با جریان متناوب (AC) که لایه اکسید را میشکند؛ کیفیت بالا برای قطعات نازک و دقیق.
MIG: سرعت بیشتر برای قطعات ضخیمتر و تولید انبوه.
انتخاب سیم جوش
دو سیم جوش رایج 4043 (آلومینیوم–سیلیسیم؛ سیالیت خوب و حساسیت کمتر به ترک) و 5356 (آلومینیوم–منیزیم؛ استحکام بیشتر و رنگ بهتر پس از آنودایز) هستند. انتخاب به فلز پایه و شرایط کاری بستگی دارد.
جوشکاری قطعات ریختگی
قطعات دایکست به دلیل گاز حبسشده معمولاً جوشپذیری ضعیفی دارند، اما قطعات ریختگی ثقلی و کمفشار از آلیاژهایی مانند A356 قابل جوشکاری و تعمیرند. آلیاژهای سری 7xxx مانند 7075 جوشپذیری ذوبی ضعیفی دارند.
آمادهسازی سطح پیش از جوشکاری
بیشتر عیوب جوش آلومینیوم پیش از روشن شدن مشعل شکل میگیرند. سطح باید ابتدا با حلال مناسب از روغن و چربی پاک شود؛ سپس لایه اکسید با برس سیمی فولاد ضدزنگ که فقط برای آلومینیوم استفاده میشود، برداشته شود. ترتیب این دو مرحله مهم است: برس زدن روی سطح روغنی، آلودگی را به داخل فلز میبرد. جوشکاری باید در مدت کوتاهی پس از تمیزکاری انجام شود، چون لایه اکسید دوباره تشکیل میشود.
سیم جوش و فلز پرکننده باید در بستهبندی بسته و در محیط خشک نگهداری شوند. سیم مرطوب یا اکسیدشده یکی از علل رایج تخلخل در جوش آلومینیوم است. گاز محافظ آرگون خالص (یا مخلوط آرگون–هلیم برای قطعات ضخیم) و دبی مناسب آن هم برای جوش سالم ضروری است.
پیشگرم و کنترل حرارت
برای قطعات ضخیم، پیشگرم ملایم کمک میکند جوش بهخوبی نفوذ کند، اما در آلیاژهای عملیات حرارتیشده، حرارت زیاد بخشی از استحکام ناحیه اطراف جوش را از بین میبرد. به همین دلیل دمای پیشگرم و دمای بین پاسها باید کنترل شود و از گرم کردن طولانی قطعه پرهیز شود. انبساط حرارتی آلومینیوم حدود دو برابر فولاد است؛ بنابراین قیدبندی و ترتیب پاسها برای جلوگیری از تاب برداشتن اهمیت دارد.
پرسشهای رایج درباره جوشکاری آلومینیوم
آیا با الکترود معمولی میتوان آلومینیوم را جوش داد؟
الکترود دستی مخصوص آلومینیوم وجود دارد، اما کیفیت آن به TIG و MIG نمیرسد و بیشتر برای تعمیرات ساده استفاده میشود.
چرا جوش آلومینیوم ترک میخورد؟
انتخاب نادرست سیم جوش، انقباض زیاد و قیدبندی سخت از علل اصلیاند. استفاده از سیم مناسب فلز پایه و پر کردن کامل حفره انتهای جوش این مشکل را کم میکند.
جوشکاری قطعات A356 چگونه است؟
قطعات A356 ریختهگری ثقلی یا کمفشار با سیم 4043 یا 4047 جوشپذیرند و پس از جوش در صورت نیاز دوباره عملیات حرارتی T6 میشوند.
روش جوشکاری اصطکاکی اغتشاشی چیست؟
در این روش یک ابزار چرخان بدون ذوب کردن فلز، دو قطعه را در حالت جامد و نرمشده به هم میآمیزد. چون فلز ذوب نمیشود، تخلخل و ترک انجمادی ایجاد نمیشود و آلیاژهایی که با روشهای ذوبی بهسختی جوش میخورند، مانند برخی آلیاژهای 2xxx و 7xxx، هم قابل اتصالاند. این روش در ساخت قطارها، کشتیها، محفظه باتری خودروهای برقی و قطعات هوافضا بهکار میرود.
چگونه کیفیت جوش آلومینیوم را بررسی کنیم؟
بازرسی چشمی، آزمون مایع نافذ برای ترکهای سطحی و رادیوگرافی برای تخلخل داخلی روشهای رایجاند.




