آنودایز (Anodizing) فرایندی الکتروشیمیایی است که لایه اکسید طبیعی سطح آلومینیوم را بهطور کنترلشده ضخیمتر، سختتر و مقاومتر میکند. برخلاف رنگ، این لایه جزئی از خود فلز است و پوسته نمیشود.
مراحل آنودایز
- آمادهسازی: چربیگیری، شستوشو و اچ کردن سطح.
- آنودایز: قطعه به عنوان آند در حمام الکترولیت (معمولاً اسید سولفوریک) قرار میگیرد و با عبور جریان، لایه متخلخل اکسید آلومینیوم روی آن رشد میکند.
- رنگکاری (اختیاری): حفرههای لایه اکسید رنگ یا نمک فلزی جذب میکنند؛ رنگهایی مانند برنزی، مشکی و طلایی.
- آببندی (سیلینگ): حفرهها بسته میشوند تا لایه مقاومت به خوردگی و لکه پیدا کند.
مزایا
- مقاومت بالا به خوردگی و سایش
- ظاهر یکنواخت و بادوام
- عایق الکتریکی بودن لایه اکسید
- بدون پوسته شدن
کدام آلیاژها آنودایز بهتری دارند؟
آلیاژهای 6063 و سری 5xxx نتیجه تزئینی بسیار خوبی دارند. آلیاژهای ریختگی پرسیلیسیم (مانند ADC12) پس از آنودایز معمولاً سطح تیرهتر و ناهمگنتری پیدا میکنند؛ این نکته در انتخاب آلیاژ قطعات ریختگی نمایان باید در نظر گرفته شود.
انواع آنودایز
| نوع | ضخامت تقریبی لایه | کاربرد |
|---|---|---|
| آنودایز اسید کرومیک | چند میکرون | هوافضا؛ لایه نازک با حداقل تغییر ابعاد |
| آنودایز اسید سولفوریک (معمولی) | حدود ۵ تا ۲۵ میکرون | پروفیل ساختمانی، لوازم خانگی، رنگهای تزئینی |
| آنودایز سخت | حدود ۲۵ تا ۱۰۰ میکرون | قطعات مقاوم به سایش، سیلندرها، قطعات صنعتی |
آنودایز سخت در دمای پایینتر حمام و چگالی جریان بالاتر انجام میشود و لایهای بسیار سخت و ضخیم ایجاد میکند. این لایه به رنگ طبیعی خاکستری تا تیره است و برای قطعاتی استفاده میشود که در برابر سایش و اصطکاک کار میکنند.
نکات طراحی برای قطعات آنودایزی
لایه آنودایز تقریباً نیمی به داخل فلز نفوذ میکند و نیمی روی سطح رشد میکند؛ بنابراین ابعاد قطعه کمی افزایش مییابد و در قطعات دقیق باید تلرانس آن پیشبینی شود. گوشههای تیز لایه نازکتر و ضعیفتری میگیرند؛ شعاع کوچک در لبهها کیفیت را بهتر میکند. اتصال الکتریکی قطعه در حمام (محل آویز) بدون پوشش باقی میماند و باید در جای کماهمیت قطعه در نظر گرفته شود.
یکنواختی رنگ پروفیلها به ترکیب شیمیایی یکسان آلیاژ و شرایط اکستروژن بستگی دارد. پروفیلهایی که از بیلتهای با ترکیب متفاوت تولید شدهاند، حتی در یک حمام ممکن است رنگ کمی متفاوت بگیرند؛ به همین دلیل برای پروژههای نما، تأمین پروفیل از یک منبع و یک بچ توصیه میشود.
پرسشهای رایج درباره آنودایز آلومینیوم
تفاوت آنودایز و رنگ پودری چیست؟
آنودایز لایهای از خود فلز است و پوسته نمیشود، اما تنوع رنگ محدودتری دارد. رنگ پودری پوششی روی سطح است با تنوع رنگ بسیار زیاد که در صورت آسیب ممکن است پوسته شود.
آیا آنودایز رسانای برق است؟
نه؛ لایه اکسید آنودایز عایق الکتریکی است. برای اتصال زمین، محل اتصال باید بدون پوشش بماند یا لایه برداشته شود.
چرا ADC12 پس از آنودایز تیره میشود؟
ذرات سیلیسیم در آلیاژ آنودایز نمیشوند و در لایه باقی میمانند؛ هرچه سیلیسیم بیشتر باشد، سطح تیرهتر و ناهمگنتر است.
عمر لایه آنودایز در فضای باز چقدر است؟
لایه آنودایز با ضخامت مناسب و آببندی درست، سالها در نمای ساختمان دوام میآورد. برای کاربرد بیرونی معمولاً ضخامت بیشتری (حدود ۲۰ تا ۲۵ میکرون) نسبت به کاربرد داخلی انتخاب میشود. تمیز کردن دورهای با آب و شوینده ملایم، از جمع شدن آلودگی و لکه روی سطح جلوگیری میکند؛ استفاده از شویندههای قلیایی یا اسیدی قوی به لایه آسیب میزند.
آیا قطعه آنودایزشده را میتوان دوباره آنودایز کرد؟
بله؛ لایه قدیمی ابتدا با محلول شیمیایی برداشته میشود و سپس قطعه دوباره آمادهسازی و آنودایز میشود. هر بار برداشتن لایه، مقدار کمی از فلز را هم کم میکند؛ این نکته در قطعات دقیق اهمیت دارد.




