آلومینیوم را میتوان بارها ذوب و دوباره استفاده کرد، بدون اینکه خواص آن از بین برود. همین ویژگی، بازیافت آلومینیوم را به یکی از موفقترین نمونههای اقتصاد چرخشی در صنعت تبدیل کرده است.
صرفهجویی در انرژی
تولید آلومینیوم از قراضه، تنها حدود ۵ درصد انرژی لازم برای تولید آلومینیوم اولیه از سنگ معدن را مصرف میکند. یعنی بازیافت، حدود ۹۵ درصد انرژی و به همان نسبت انتشار گازهای گلخانهای را کاهش میدهد.
چرخه بازیافت
- جمعآوری: قراضه صنعتی (ضایعات تولید) و قراضه پس از مصرف (قوطی، پروفیل، قطعات خودرو).
- دستهبندی: جداسازی بر اساس نوع آلیاژ و حذف مواد غیرآلومینیومی؛ مهمترین مرحله برای کیفیت محصول.
- ذوب و تصفیه: ذوب در کوره، سربارهگیری، فلاکسزنی و گاززدایی.
- آلیاژسازی: تنظیم ترکیب شیمیایی با آنالیز آزمایشگاهی و افزودن عناصر.
- ریختهگری شمش: تولید شمش آلیاژی ثانویه برای صنایع ریختهگری.
قوطی نوشیدنی؛ پیشتاز بازیافت
طبق دادههای مؤسسه بینالمللی آلومینیوم (IAI)، قوطیهای آلومینیومی در میان بستهبندیهای نوشیدنی بالاترین نرخ بازیافت جهانی را دارند؛ نمونهای روشن از ارزش اقتصادی آلومینیوم بازیافتی.
نقش شمش آلیاژی ثانویه
بیشتر آلیاژهای ریختهگری مانند ADC12 و A380 به طور گسترده از آلومینیوم بازیافتی تولید میشوند، زیرا محدوده ترکیب آنها مقداری عناصر همراه قراضه را میپذیرد. کلید کیفیت، کنترل دقیق عناصر ناخواسته است. مقاله تفاوت شمش اولیه و ثانویه را بخوانید.
برای اطلاع از گریدهای تولیدی به صفحه محصولات الماس مراجعه کنید.
بازیافت آلومینیوم در ایران
در ایران نیز بخش بزرگی از نیاز صنایع ریختهگری به شمش آلیاژی از ذوب قراضه تأمین میشود. قراضه صنعتی کارخانههای پروفیل و قطعهسازی، قطعات فرسوده خودرو و قوطیهای نوشیدنی منابع اصلی این زنجیرهاند. کیفیت محصول نهایی به دستهبندی دقیق قراضه، تجهیزات ذوب و تصفیه، و آزمایشگاه کنترل کیفیت بستگی دارد؛ تولیدکنندگانی که هر ذوب را پیش از ریختهگری آنالیز میکنند، میتوانند شمش ثانویه را با ترکیب ثابت و در محدوده استاندارد عرضه کنند.
هزینه پایینتر انرژی بازیافت نسبت به تولید اولیه، برای صنایع داخلی هم مزیت مهمی است و وابستگی به شمش اولیه را کاهش میدهد. در عین حال، صادرات قراضه و کمبود قراضه تمیز در دورههایی از سال، بر قیمت شمش ثانویه اثر میگذارد.
چالشهای فنی بازیافت
مهمترین چالش، عناصری است که پس از ورود به مذاب بهسختی حذف میشوند؛ بهویژه آهن. پوششها، رنگها و روغن روی قراضه هم در هنگام ذوب، دود، اکسید و هیدروژن ایجاد میکنند. برای همین، قراضه پوششدار یا روغنی معمولاً پیش از ذوب در کورههای پیشگرم پوششزدایی و خشک میشود. اتلاف فلز به شکل اکسید (سرباره) نیز در قراضههای نازک و سبک بیشتر است.
پرسشهای رایج درباره بازیافت آلومینیوم
آیا آلومینیوم بازیافتی خواص کمتری دارد؟
آلومینیوم با ذوب مجدد خواص ذاتی خود را از دست نمیدهد. آنچه خواص را تعیین میکند، ترکیب شیمیایی نهایی و کیفیت ذوب است، نه سابقه فلز.
چه قراضهای برای بازیافت ارزش بیشتری دارد؟
قراضه تمیز و یکنواخت از یک آلیاژ مشخص، مانند پروفیل 6063 یا برگشتیهای تمیز ریختهگری، بیشترین ارزش را دارد. قراضه مخلوط و آلوده ارزش کمتری دارد.
آیا قوطی نوشیدنی برای شمش ریختگی استفاده میشود؟
قوطی بیشتر در چرخه قوطی به قوطی بازیافت میشود، اما در صورت ترکیب با سایر قراضهها میتواند در تولید برخی آلیاژهای ریختگی هم به کار رود.
نقش تولیدکننده شمش در چرخه بازیافت چیست؟
تولیدکننده شمش آلیاژی، قراضه ناهمگن را به ماده اولیه استاندارد تبدیل میکند. او قراضه را دستهبندی، ذوب، تصفیه و آلیاژسازی میکند و شمشی با برگه آنالیز مشخص تحویل میدهد تا ریختهگر بدون نگرانی از ترکیب مذاب، قطعه تولید کند. این حلقه، کیفیت قطعات ریختگی ساختهشده از فلز بازیافتی را تضمین میکند.




