نقطه ذوب آلومینیوم خالص حدود ۶۶۰ درجه سانتیگراد است؛ بسیار کمتر از فولاد (حدود ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه) و مس (حدود ۱۰۸۵ درجه). همین دمای ذوب پایین، ذوب و ریختهگری آلومینیوم را نسبتاً کمهزینه و بازیافت آن را اقتصادی میکند.
آلیاژها نقطه ذوب ثابت ندارند
برخلاف فلز خالص، آلیاژهای آلومینیوم در یک محدوده دمایی منجمد و ذوب میشوند: بین دمای «سالیدوس» (شروع ذوب) و «لیکوئیدوس» (ذوب کامل). افزودن عناصر آلیاژی معمولاً این محدوده را پایینتر از ۶۶۰ درجه میآورد.
آلیاژهای آلومینیوم–سیلیسیم
در سیستم آلومینیوم–سیلیسیم، نقطه یوتکتیک در حدود ۱۲٫۶ درصد سیلیسیم و دمای حدود ۵۷۷ درجه قرار دارد. آلیاژهای نزدیک به این ترکیب مانند LM6 و A413 در دمای نسبتاً ثابتی منجمد میشوند و سیالیت بسیار خوبی دارند. آلیاژهایی مانند A356 با حدود ۷ درصد سیلیسیم، محدوده انجماد گستردهتری دارند.
دمای ریختهگری
مذاب آلومینیوم برای ریختهگری معمولاً کمی بالاتر از دمای لیکوئیدوس نگه داشته میشود تا سیالیت کافی داشته باشد؛ دمای دقیق به آلیاژ، روش ریختهگری و ضخامت قطعه بستگی دارد. دمای بیش از حد، جذب هیدروژن و اکسید شدن مذاب را افزایش میدهد؛ به همین دلیل کنترل دما همراه با گاززدایی مذاب اهمیت زیادی دارد.
مقایسه با فلزات دیگر
| فلز | نقطه ذوب تقریبی (°C) |
|---|---|
| آلومینیوم | ۶۶۰ |
| روی | ۴۲۰ |
| منیزیم | ۶۵۰ |
| مس | ۱۰۸۵ |
| آهن | ۱۵۳۸ |
شمشهای آلیاژی الماس برای ذوب مجدد در کورههای ریختهگری تولید میشوند. جدول آنالیز گریدها را ببینید.
دمای ذوب و ریختهگری گریدهای رایج
جدول زیر محدوده تقریبی انجماد چند آلیاژ رایج را نشان میدهد. اعداد دقیق به ترکیب واقعی هر ذوب بستگی دارد و برای تنظیم کوره باید به برگه فنی و تجربه خط تولید رجوع کرد.
| آلیاژ | محدوده انجماد تقریبی (°C) | نکته |
|---|---|---|
| LM6 / A413 | حدود ۵۷۵ تا ۵۸۵ | نزدیک یوتکتیک؛ دامنه انجماد کوتاه |
| ADC12 | حدود ۵۱۵ تا ۵۸۰ | مس، شروع ذوب را پایین میآورد |
| A356 | حدود ۵۵۵ تا ۶۱۵ | دامنه انجماد گستردهتر |
| 6063 | حدود ۶۱۵ تا ۶۵۵ | آلیاژ کارپذیر؛ نزدیک به آلومینیوم خالص |
دامنه انجماد طولانیتر به معنای مدت بیشتری است که مذاب و جامد همزمان وجود دارند. در این حالت تغذیه قطعه دشوارتر است و احتمال مک انقباضی و ترک گرم بیشتر میشود. به همین دلیل آلیاژهای نزدیک یوتکتیک برای قطعات جدار نازک و پیچیده ترجیح داده میشوند.
اثر دمای ذوب بر مصرف انرژی
علاوه بر دمای ذوب، گرمای نهان ذوب آلومینیوم نسبتاً بالاست؛ یعنی برای ذوب هر کیلوگرم آن پس از رسیدن به دمای ذوب، انرژی قابل توجهی لازم است. با این حال در مجموع، انرژی ذوب مجدد آلومینیوم بسیار کمتر از انرژی تولید اولیه آن از آلومینا است. کورههای بازیابی حرارت، پیشگرم کردن شارژ و جلوگیری از اکسید شدن سطح مذاب، مصرف انرژی را کاهش میدهد.
پرسشهای رایج درباره نقطه ذوب آلومینیوم
آیا آلومینیوم در آتش ذوب میشود؟
دمای شعله بسیاری از آتشسوزیها از ۶۶۰ درجه بیشتر است؛ بنابراین قطعات نازک آلومینیومی در آتشسوزیهای شدید ممکن است ذوب شوند، هرچند خود آلومینیوم جامد به آسانی نمیسوزد.
چرا مذاب آلومینیوم را بیش از حد داغ نمیکنند؟
دمای بیش از حد جذب هیدروژن، اکسید شدن، اتلاف فلز و فرسایش بوته و قالب را افزایش میدهد، بدون اینکه کمک زیادی به کیفیت قطعه کند.
نقطه جوش آلومینیوم چقدر است؟
حدود ۲۴۷۰ درجه سانتیگراد؛ بسیار بالاتر از دماهای کاری ریختهگری.
دمای مناسب نگهداری مذاب در کوره ریختهگری چقدر است؟
بسته به آلیاژ و روش ریختهگری، مذاب معمولاً چند ده درجه بالاتر از دمای لیکوئیدوس نگه داشته میشود. برای قطعات جدار نازک دمای کمی بالاتر و برای قطعات ضخیم دمای پایینتر انتخاب میشود. مهمتر از عدد دقیق، ثابت نگه داشتن دما در طول شیفت کاری است؛ نوسان دما یکی از علل رایج تغییر کیفیت قطعات از یک ساعت به ساعت دیگر است. اندازهگیری منظم دما با ترموکوپل کالیبرهشده و ثبت آن، به یکنواختی تولید کمک زیادی میکند.




