چگالی (وزن مخصوص) آلومینیوم خالص حدود ۲٫۷۰ گرم بر سانتیمتر مکعب یا ۲۷۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب است؛ تقریباً یکسوم فولاد (حدود ۷٫۸۵) و مس (حدود ۸٫۹۶). همین سبکی، آلومینیوم را برای کاهش وزن خودرو، هواپیما و سازهها ایدهآل کرده است.
چگالی آلیاژهای رایج
| آلیاژ | چگالی تقریبی (g/cm³) |
|---|---|
| آلومینیوم خالص (1xxx) | ۲٫۷۰ |
| 6063 | ۲٫۶۹ |
| 6061 | ۲٫۷۰ |
| 5083 | ۲٫۶۶ |
| 2024 | ۲٫۷۸ |
| 7075 | ۲٫۸۱ |
| A356 | ۲٫۶۸ |
| ADC12 | ۲٫۷۴ |
| LM6 | ۲٫۶۵ |
عناصر سنگینتر مانند مس و روی چگالی را کمی بالا میبرند و منیزیم و سیلیسیم آن را کمی کاهش میدهند.
محاسبه وزن با چگالی
وزن = حجم × چگالی. برای محاسبه سریع وزن میلگرد، بیلت، لوله، ورق و شمش از ابزار آنلاین محاسبه وزن آلومینیوم استفاده کنید.
چگالی و کیفیت ریختهگری
در ریختهگری، مقایسه چگالی نمونهای که در خلأ منجمد شده با نمونه معمولی (آزمون شاخص چگالی) میزان گاز حلشده در مذاب را نشان میدهد؛ روشی ساده برای کنترل کیفیت که در مقاله گاززدایی مذاب آلومینیوم توضیح داده شده است.
مثال محاسبه وزن
فرض کنید وزن یک میلگرد آلومینیومی 6061 به قطر ۵۰ میلیمتر و طول یک متر را میخواهیم. سطح مقطع دایره برابر است با π × شعاع². شعاع ۲٫۵ سانتیمتر است، پس سطح مقطع حدود ۱۹٫۶ سانتیمتر مربع و حجم میلگرد به طول ۱۰۰ سانتیمتر حدود ۱۹۶۴ سانتیمتر مکعب میشود. با چگالی ۲٫۷۰، وزن حدود ۵٫۳ کیلوگرم به دست میآید. همین میلگرد از فولاد حدود ۱۵٫۴ کیلوگرم وزن دارد؛ تقریباً سه برابر.
برای ورق هم روش مشابه است: طول × عرض × ضخامت × چگالی. یک ورق آلومینیومی ۱ × ۲ متر با ضخامت ۲ میلیمتر حجمی برابر ۴۰۰۰ سانتیمتر مکعب دارد و وزن آن حدود ۱۰٫۸ کیلوگرم است. در محاسبه دقیق سفارشهای بزرگ، چگالی آلیاژ واقعی را به جای عدد آلومینیوم خالص به کار ببرید.
چگالی در حالت مذاب
چگالی آلومینیوم مذاب کمتر از حالت جامد است و نزدیک دمای ذوب به حدود ۲٫۳۸ گرم بر سانتیمتر مکعب میرسد. این کاهش حجم هنگام انجماد، یعنی انقباض حدود ۶ تا ۷ درصدی، دلیل اصلی ایجاد مک انقباضی در قطعات ریختگی است و طراحی راهگاه و تغذیه باید آن را جبران کند. آلیاژهای پرسیلیسیم انقباض کمتری دارند، چون سیلیسیم هنگام انجماد کمی منبسط میشود.
چگالی در مقایسه با فلزات دیگر
| فلز | چگالی تقریبی (g/cm³) |
|---|---|
| منیزیم | ۱٫۷۴ |
| آلومینیوم | ۲٫۷۰ |
| تیتانیوم | ۴٫۵۱ |
| روی | ۷٫۱۴ |
| فولاد | ۷٫۸۵ |
| مس | ۸٫۹۶ |
اندازهگیری چگالی در کارگاه
سادهترین روش اندازهگیری چگالی یک نمونه، روش ارشمیدس است: نمونه یک بار در هوا و یک بار در حالی که کاملاً در آب فرو رفته وزن میشود. اختلاف این دو وزن، وزن آب جابهجاشده و در نتیجه حجم نمونه را نشان میدهد. با تقسیم وزن نمونه در هوا بر این حجم، چگالی به دست میآید. این روش با یک ترازوی دقیق و یک ظرف آب قابل اجراست و در آزمون شاخص چگالی مذاب نیز از همین اصل استفاده میشود.
در تبدیل واحدها به یاد داشته باشید که ۱ گرم بر سانتیمتر مکعب برابر ۱۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب است؛ بنابراین یک متر مکعب آلومینیوم حدود ۲٫۷ تن وزن دارد. این عدد برای برآورد ظرفیت انبار و حمل شمش و بیلت هم کاربرد دارد.
پرسشهای رایج درباره چگالی آلومینیوم
وزن مخصوص و چگالی آلومینیوم یکی است؟
در زبان کارگاهی معمولاً بله؛ هر دو به جرم واحد حجم اشاره دارند و عدد ۲٫۷ گرم بر سانتیمتر مکعب یا ۲۷۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب استفاده میشود.
آیا تخلخل قطعه روی وزن آن اثر دارد؟
بله؛ قطعهای با تخلخل زیاد کمی سبکتر از قطعه سالم است. اندازهگیری چگالی قطعه یکی از روشهای ساده تشخیص تخلخل است.
چرا آلیاژ 7075 سنگینتر از 6061 است؟
روی و مس موجود در 7075 از آلومینیوم سنگینترند و چگالی آلیاژ را به حدود ۲٫۸۱ میرسانند.
برای محاسبه وزن شمش از چه چگالی استفاده کنیم؟
برای برآوردهای کلی عدد ۲٫۷ کافی است. اگر گرید مشخص است، از چگالی همان آلیاژ در جدول بالا استفاده کنید تا خطای محاسبه در سفارشهای چندتنی کمتر شود.




