ریختهگری تحت فشار یا دایکست، روشی است که در آن مذاب آلومینیوم با سرعت و فشار بالا به داخل قالب فولادی تزریق میشود. این روش برای تولید انبوه قطعات دقیق و جدار نازک، از اقتصادیترین روشها است.
دایکست محفظه سرد
برای آلومینیوم از ماشینهای محفظه سرد استفاده میشود؛ یعنی مذاب برای هر شات از کوره نگهدارنده به داخل سیلندر تزریق ریخته میشود. دلیل این کار آن است که آلومینیوم مذاب به قطعات فولادی سیستم تزریق در ماشینهای محفظه گرم آسیب میزند.
مراحل اصلی
- آمادهسازی و روانکاری قالب
- انتقال مذاب به سیلندر تزریق
- تزریق سریع و اعمال فشار نهایی برای کاهش تخلخل
- انجماد، باز شدن قالب و بیروناندازی قطعه
- جدا کردن راهگاه و پلیسه و عملیات تکمیلی
مزایا و محدودیتها
مزایا: تیراژ بالا، دقت ابعادی خوب، سطح تمیز، امکان تولید قطعات جدار نازک و پیچیده.
محدودیتها: هزینه بالای قالب، و احتمال حبس هوا در قطعه که عملیات حرارتی و جوشکاری را محدود میکند. دایکست تحت خلأ برای کاهش این مشکل به کار میرود.
آلیاژهای مناسب دایکست
- ADC12: پرمصرفترین و همهمنظوره
- A380 و LM24: تعادل استحکام، ریختهگری و هزینه
- A413 و LM6: بهترین سیالیت برای جدار نازک و قطعات آببند
- ADC10: مس بیشتر و ماشینکاری بهتر
کیفیت شمش ورودی نقش مستقیمی در کاهش عیوب دایکست دارد. عیوب رایج ریختهگری را بشناسید و برای تأمین شمش دایکست با الماس آلومینیوم تماس بگیرید.
پارامترهای مهم فرایند دایکست
کیفیت قطعه دایکست به چند پارامتر اصلی وابسته است. سرعت فاز دوم تزریق باید آنقدر بالا باشد که قالب پیش از انجماد مذاب پر شود، اما سرعت بیش از حد باعث تلاطم و حبس هوا میشود. فشار تشدید (فاز سوم) پس از پر شدن قالب اعمال میشود تا مذاب در حال انجماد فشرده شود و تخلخل انقباضی کاهش یابد. دمای قالب نیز باید با سیستم گرمایش و خنککاری در محدوده ثابتی نگه داشته شود؛ قالب سرد باعث سردجوشی و قالب بسیار داغ باعث چسبیدن مذاب میشود.
طراحی راهگاه، ونتها و اورفلوها (حفرههای سرریز) نیز تعیین میکند که هوا و مذاب سرد اولیه به کجا هدایت شوند. امروزه شبیهسازی رایانهای پر شدن قالب پیش از ساخت قالب، یکی از روشهای رایج کاهش ضایعات است.
عمر قالب و هزینه قطعه
قالبهای دایکست از فولاد گرمکار ساخته میشوند و به دلیل شوک حرارتی در هر شات، به تدریج ترکهای ریز سطحی پیدا میکنند. دمای مناسب مذاب، روانکار درست و کنترل آهن در آلیاژ، عمر قالب را افزایش میدهد و هزینه هر قطعه را کم میکند.
پرسشهای رایج درباره دایکست آلومینیوم
دایکست برای چه تیراژی اقتصادی است؟
به دلیل هزینه بالای قالب، دایکست معمولاً برای تیراژهای چند هزار عدد به بالا اقتصادی است. برای تیراژ کم، ریختهگری ثقلی یا ماسهای گزینه بهتری است.
چرا قطعات دایکست را معمولاً عملیات حرارتی نمیکنند؟
هوای حبسشده در قطعه در دمای بالای عملیات انحلال منبسط میشود و تاول ایجاد میکند. در دایکست تحت خلأ این مشکل کمتر است.
کدام آلیاژ برای قطعه آببند مناسب است؟
آلیاژهای پرسیلیسیم مانند A413 و LM6 به دلیل انجماد یکنواخت، قطعات کمتخلخلتری برای کاربردهای آببند تولید میکنند.
چگونه تخلخل قطعات دایکست را کاهش دهیم؟
مذاب گاززداییشده و تمیز، روانکار قالب به مقدار کم و یکنواخت، طراحی درست ونتها و اورفلوها، تنظیم سرعت تزریق و فشار تشدید کافی، مهمترین راهها هستند. استفاده از شمش با هیدروژن و آخال کم و کنترل سهم برگشتی کارگاه هم نقش زیادی دارد. برای قطعات بسیار حساس، دایکست تحت خلأ گزینه مؤثری است.
اگر قطعه پس از ماشینکاری حفره نشان میدهد، بررسی محل حفرهها کمک میکند: حفرههای صاف و گرد معمولاً گازیاند و حفرههای نامنظم در بخشهای ضخیم، انقباضی.




