پرش به محتوا
الماس آلومینیومALMAS ALUMINIUM
EN ۰۳۱-۵۷۴۷۸۰۸۰

دانشنامه

دانشنامه
آلومینیوم.

واژه‌نامه آلومینیوم و آلیاژهای آن؛ تعریف کوتاه هر اصطلاح، از آخال و آنودایز تا یوتکتیک و T6، با پیوند به مقاله کامل.

الف

آخال Inclusion
ذرات غیرفلزی مانند اکسیدها و فیلم‌های اکسیدی که در مذاب گیر می‌افتند و استحکام و کیفیت سطح قطعه را کم می‌کنند؛ با فلاکس‌زنی و فیلتراسیون کنترل می‌شوند. بیشتر بخوانید
آلومینا Alumina, Al₂O₃
اکسید آلومینیوم؛ ماده واسطی که با فرایند بایر از بوکسیت به دست می‌آید و در الکترولیز هال–هرو به فلز آلومینیوم تبدیل می‌شود. بیشتر بخوانید
آلومینیوم Aluminium, Al
عنصر شماره ۱۳ جدول تناوبی؛ فلزی سبک با چگالی حدود ۲٫۷۰ گرم بر سانتی‌متر مکعب و نقطه ذوب حدود ۶۶۰ درجه که پرمصرف‌ترین فلز غیرآهنی جهان است. بیشتر بخوانید
آلیاژ ریختگی Cast alloy
آلیاژهایی که برای ریخته‌گری قطعه طراحی شده‌اند و معمولاً سیلیسیم بالایی برای سیالیت بهتر دارند؛ مانند A356، ADC12 و LM6. کد آن‌ها در سیستم آمریکایی به شکل xxx.x است. بیشتر بخوانید
آلیاژ کارپذیر Wrought alloy
آلیاژهایی که با نورد، اکستروژن یا آهنگری شکل داده می‌شوند و با کد چهاررقمی 1xxx تا 8xxx شناخته می‌شوند؛ مانند 6063، 6061 و 7075. بیشتر بخوانید
آنالیز شیمیایی Chemical analysis
درصد وزنی عناصری مانند سیلیسیم، آهن، مس، منیزیم و روی در شمش یا قطعه که مشخص می‌کند ماده با کدام گرید استاندارد مطابقت دارد. بیشتر بخوانید
آنودایز Anodizing
ایجاد لایه اکسیدی محافظ و تزئینی روی سطح آلومینیوم به روش الکتروشیمیایی؛ این لایه رنگ‌پذیر است و با آب‌بندی بسته می‌شود. بیشتر بخوانید
اکستروژن Extrusion
عبور بیلت پیش‌گرم‌شده از قالب با فشار پرس برای تولید پروفیل با مقطع ثابت؛ پس از آن کوئنچ، کشش و پیرسازی انجام می‌شود. بیشتر بخوانید
اکسیژن‌زدایی فولاد Steel deoxidation
افزودن آلومینیوم (معمولاً به شکل گرانول یا نیمکره) به مذاب فولاد تا با اکسیژن محلول ترکیب شود و فولاد آرام به دست آید. بیشتر بخوانید

ب

بازیافت آلومینیوم Recycling
ذوب دوباره قراضه آلومینیوم؛ حدود ۹۵ درصد انرژی کمتری از تولید از بوکسیت مصرف می‌کند و آلومینیوم را می‌توان بارها بدون افت خواص بازیافت کرد. بیشتر بخوانید
برگه آنالیز Certificate of analysis
مدرکی که تولیدکننده همراه هر محموله شمش ارائه می‌دهد و ترکیب شیمیایی ذوب همان محموله را نشان می‌دهد؛ مهم‌ترین سند در خرید شمش آلیاژی. بیشتر بخوانید
بوکسیت Bauxite
سنگ معدن اصلی آلومینیوم که هیدروکسیدهای آلومینیوم دارد و نقطه شروع زنجیره تولید آلومینیوم اولیه است. بیشتر بخوانید
بیلت آلومینیوم Billet
شمش استوانه‌ای بلند که ماده اولیه اکستروژن و آهنگری است و بیشتر از آلیاژهای سری 6xxx تولید می‌شود. بیشتر بخوانید

پ

پروفیل آلومینیوم Extruded profile
محصول اکستروژن با مقطع ثابت که در در و پنجره، نما و سازه به کار می‌رود؛ رایج‌ترین آلیاژ آن 6063 است. بیشتر بخوانید
پیرسازی Ageing
نگه‌داشتن آلیاژ پس از کوئنچ در دمای اتاق (طبیعی) یا در کوره (مصنوعی) تا رسوبات ریز تشکیل شوند و استحکام بالا برود. بیشتر بخوانید

ت

تخلخل گازی Gas porosity
حفره‌های ریز و کروی که از آزاد شدن هیدروژن محلول در هنگام انجماد ایجاد می‌شوند؛ از رایج‌ترین عیوب ریخته‌گری آلومینیوم. بیشتر بخوانید
ترک گرم Hot tearing
ترکی که در مراحل پایانی انجماد به دلیل انقباض مهارشده قطعه در قالب ایجاد می‌شود. بیشتر بخوانید
تمپر Temper
کدی که وضعیت متالورژیکی آلیاژ پس از فرایند را نشان می‌دهد؛ مانند F (ریختگی)، O (آنیل‌شده)، H (کارسخت‌شده) و T4، T5 و T6 (عملیات حرارتی‌شده). بیشتر بخوانید

ج

جوشکاری آلومینیوم Aluminium welding
اتصال قطعات آلومینیومی بیشتر با روش‌های TIG و MIG؛ لایه اکسید سطحی و رسانایی حرارتی بالا چالش‌های اصلی آن هستند. بیشتر بخوانید

چ

چگالی آلومینیوم Density
چگالی آلومینیوم خالص حدود ۲٫۷۰ گرم بر سانتی‌متر مکعب، یعنی تقریباً یک‌سوم فولاد است؛ آلیاژها بین حدود ۲٫۶۵ تا ۲٫۸۱ هستند. بیشتر بخوانید

د

دایکست High-pressure die casting
ریخته‌گری تحت فشار؛ تزریق مذاب با سرعت و فشار بالا به قالب فولادی برای قطعات جدار نازک با تیراژ بالا، معمولاً با آلیاژهایی مانند ADC12، A380 و A413. بیشتر بخوانید

ر

ریخته‌گری ثقلی Gravity die casting
ریختن مذاب با نیروی وزن در قالب فلزی دائمی؛ کیفیت سطح و خواص مکانیکی بهتری از ریخته‌گری ماسه‌ای دارد. بیشتر بخوانید
ریخته‌گری کم‌فشار Low-pressure die casting
پر کردن قالب فلزی از پایین با فشار کم گاز روی سطح مذاب؛ روش رایج تولید رینگ آلومینیومی از آلیاژ A356. بیشتر بخوانید
ریخته‌گری ماسه‌ای Sand casting
ریختن مذاب در قالب ماسه‌ای یک‌بارمصرف؛ مناسب قطعات بزرگ و تیراژ کم با هزینه قالب پایین. بیشتر بخوانید

س

سردجوشی Cold shut
عیبی که وقتی دو جبهه مذاب سرد در قالب به هم می‌رسند و کامل جوش نمی‌خورند ایجاد می‌شود و به شکل خط یا شیار روی قطعه دیده می‌شود. بیشتر بخوانید
سری‌های آلیاژی Alloy series
سیستم نام‌گذاری آلیاژهای آلومینیوم بر اساس عنصر آلیاژی اصلی؛ از 1xxx (آلومینیوم خالص) تا 8xxx برای آلیاژهای کارپذیر و 1xx.x تا 8xx.x برای ریختگی. بیشتر بخوانید
سیلومین Silumin
نام رایج آلیاژهای ریختگی آلومینیوم–سیلیسیم نزدیک به ترکیب یوتکتیک (حدود ۱۱ تا ۱۳ درصد سیلیسیم)؛ معادل‌های آن LM6، A413 و AlSi12 هستند. بیشتر بخوانید
سیلیسیم Silicon, Si
مهم‌ترین عنصر آلیاژی در آلیاژهای ریختگی آلومینیوم؛ سیالیت مذاب را زیاد و انقباض انجماد را کم می‌کند. بیشتر بخوانید
سیم جوش آلومینیوم Filler wire 4043 / 5356
سیم جوش 4043 (آلومینیوم–سیلیسیم) سیالیت خوبی دارد و 5356 (آلومینیوم–منیزیم) استحکام بیشتری می‌دهد؛ انتخاب بین آن‌ها به آلیاژ قطعه و کاربرد بستگی دارد. بیشتر بخوانید

ش

شمش آلومینیوم Aluminium ingot
قالب‌های جامد آلومینیوم خالص یا آلیاژی که برای ذوب مجدد در کارگاه‌های ریخته‌گری و تولید قطعه عرضه می‌شوند. بیشتر بخوانید
شمش اولیه Primary aluminium
آلومینیومی که مستقیماً از آلومینا با الکترولیز هال–هرو تولید می‌شود؛ خلوص بالا ولی مصرف انرژی زیاد دارد. بیشتر بخوانید
شمش ثانویه Secondary aluminium
شمشی که از ذوب قراضه دسته‌بندی‌شده و تنظیم ترکیب شیمیایی به دست می‌آید؛ بیشتر شمش‌های آلیاژی ریخته‌گری از این نوع هستند. بیشتر بخوانید

ع

عملیات حرارتی Heat treatment
چرخه انحلال، کوئنچ و پیرسازی برای افزایش استحکام آلیاژهای عملیات‌پذیر مانند 6061، 7075 و A356. بیشتر بخوانید
عناصر آلیاژی Alloying elements
عناصری مانند سیلیسیم، مس، منیزیم، روی، آهن و منگنز که به آلومینیوم افزوده می‌شوند تا استحکام، سیالیت یا ماشین‌کاری آن تغییر کند. بیشتر بخوانید

ف

فرایند بایر Bayer process
حل کردن بوکسیت در سود سوزآور داغ و رسوب دادن آلومینا؛ مرحله اول تولید آلومینیوم اولیه. بیشتر بخوانید
فرایند هال–هرو Hall–Héroult process
الکترولیز آلومینای حل‌شده در کریولیت مذاب برای تولید آلومینیوم فلزی؛ پرمصرف‌ترین مرحله زنجیره از نظر برق. بیشتر بخوانید
فلاکس Flux
نمک‌هایی که روی مذاب یا داخل آن زده می‌شوند تا اکسیدها و آخال‌ها جدا شوند و سطح مذاب محافظت شود. بیشتر بخوانید

ق

قراضه آلومینیوم Aluminium scrap
ضایعات پروفیل، ورق، قوطی، قطعات ریختگی و براده که پس از دسته‌بندی دقیق، ماده اولیه شمش ثانویه می‌شوند. بیشتر بخوانید
قیمت جهانی آلومینیوم LME aluminium price
قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن (LME) بر حسب دلار بر تن؛ مبنای قیمت‌گذاری شمش در بازارهای جهانی و داخلی. بیشتر بخوانید
قیمت شمش آلومینیوم Ingot price factors
قیمت داخلی شمش آلیاژی تابع LME، نرخ ارز، قیمت عناصر آلیاژی، هزینه انرژی و گرید آلیاژ است. بیشتر بخوانید

ک

کوئنچ Quenching
سرد کردن سریع قطعه (معمولاً در آب) پس از انحلال تا عناصر آلیاژی در محلول جامد باقی بمانند و برای پیرسازی آماده شوند. بیشتر بخوانید

گ

گاززدایی Degassing
خارج کردن هیدروژن محلول از مذاب، معمولاً با دمیدن گاز خنثی به کمک روتور؛ مهم‌ترین راه پیشگیری از تخلخل گازی. بیشتر بخوانید
گرانول آلومینیوم Aluminium granules
نیمکره‌های آلومینیومی با خلوص ۸۰ تا ۹۹ درصد که در فولادسازی برای اکسیژن‌زدایی به کار می‌روند. بیشتر بخوانید

م

محاسبه وزن آلومینیوم Weight calculation
وزن هر قطعه از حجم × چگالی به دست می‌آید؛ وزن میلگرد، لوله، ورق و شمش را با ابزار آنلاین محاسبه کنید. بیشتر بخوانید
مقایسه آلومینیوم و فولاد Aluminium vs steel
آلومینیوم حدود یک‌سوم فولاد وزن دارد، در برابر خوردگی مقاوم‌تر است و رسانایی بهتری دارد؛ فولاد استحکام و سفتی بیشتری دارد و ارزان‌تر است. بیشتر بخوانید
مک انقباضی Shrinkage porosity
حفره‌های نامنظم ناشی از کمبود مذاب تغذیه در هنگام انقباض انجماد، معمولاً در مقاطع ضخیم قطعه. بیشتر بخوانید

ن

نقطه ذوب آلومینیوم Melting point
آلومینیوم خالص در حدود ۶۶۰ درجه سانتی‌گراد ذوب می‌شود؛ آلیاژها یک محدوده ذوب بین سالیدوس و لیکوئیدوس دارند. بیشتر بخوانید

ی

یوتکتیک آلومینیوم–سیلیسیم Al–Si eutectic
ترکیبی با حدود ۱۲٫۶ درصد سیلیسیم که در حدود ۵۷۷ درجه در دمای تقریباً ثابت منجمد می‌شود؛ پایه آلیاژهای LM6 و A413. بیشتر بخوانید

A–Z

6061 AA 6061
آلیاژ کارپذیر آلومینیوم–منیزیم–سیلیسیم با استحکام متوسط تا بالا، برای سازه و قطعات ماشین‌کاری. بیشتر بخوانید
6063 AA 6063
آلیاژ اصلی پروفیل ساختمانی با قابلیت اکستروژن و کیفیت سطح عالی و مناسب برای آنودایز. بیشتر بخوانید
7075 AA 7075
آلیاژ آلومینیوم–روی–منیزیم–مس و از مستحکم‌ترین آلیاژهای رایج آلومینیوم در حالت T6؛ برای هوافضا و قالب‌سازی. بیشتر بخوانید
A356 A356.0 / A356.2
آلیاژ ریختگی آلومینیوم–سیلیسیم–منیزیم با حدود ۷ درصد سیلیسیم که با عملیات حرارتی T6 برای رینگ خودرو و قطعات شاسی استفاده می‌شود. بیشتر بخوانید
ADC12 JIS ADC12
پرکاربردترین آلیاژ دایکست طبق استاندارد ژاپن با ۹٫۶ تا ۱۲ درصد سیلیسیم و ۱٫۵ تا ۳٫۵ درصد مس؛ برای قطعات خودرو و لوازم خانگی. بیشتر بخوانید
T6 Temper T6
انحلال، کوئنچ و پیرسازی مصنوعی؛ رایج‌ترین تمپر برای رسیدن به حداکثر استحکام آلیاژهای عملیات‌پذیر. بیشتر بخوانید

از کجا شروع کنیم؟

اگر تازه با آلومینیوم آشنا می‌شوید، از مقاله آلومینیوم چیست؟ شروع کنید، سپس سری‌های آلیاژی و شمش آلومینیوم را بخوانید. برای انتخاب گرید، جدول آنالیز آلیاژها و برای خرید، راهنمای خرید شمش آلومینیوم را ببینید.

همه نوشته‌های فنی در بخش مقالات آلومینیوم است.